Arquivos mensuais: Febreiro 2009

171| O multiculturalismo dana as mulleres?

Emisión DIARIO CULTURAL 23/02/2009

Unha das cuestións que está a interrogar seguido o noso presente é a do multiculturalismo, que en apariencia recoñece a pluralidade cultural mais, de feito, funciona como instrumento de marxinación “desoutras culturas”, e afecta de maneira singular ás mulleres.

Desculpen que non me ocupe das eleccións, a crise económica ou o resultado dos Oscars, mais hai unhas semaniñas tivo lugar en Barcelona un seminario que non deixou indiferente a ninguén xa desde o título, tirado dun traballo moi citado de Susan M. Okin: O multiculturalismo dana as mulleres? O caso da mutilación xenital feminina. Abriu a sesión un documental ben interesante de Pia Ranzato titulado Le tradizioni antiche non sono verità assolute (As tradicións antigas non son unha verdade absoluta). Nel explícanse as modalidades de mutilación xenital e recóllense as opinións de moitas mulleres africanas expostas durante o encontro de Bamako en 2005. O debate guiouno a filósofa Elena Laurenzi, a quen coñecen, se cadra, como especialista en María Zambrano, tamén desde as páxinas da revista Andaina. Abriu a súa intervención no seminario coa análise dun caso evidente de mala práctica multicultural, facendo fincapé nun feito: en Europa a mutilación xenital feminina só interesa cando acontece da porta para dentro e non cando acontece en Africa, aínda que afecte a tantas mulleres. Puxo como exemplo de política multicultural errada unha iniciativa que xurdiu en Florencia no ano 2003 cando o sistema público de sanidade aprobou unha fórmula “atenuada”, seica, de ablación, que contou co prace dalgúns homes en representación das comunidades implicadas. Ás mulleres, ás que sofren a mutilación, non se lles preguntou nadiña. Laurenzi debullaba unhas preguntas con outras que formularon Fina Birulés, Isabel Franc, Encarna Sanahuja, Marta Segarra ou Verena Stolke, entre outras. Insistiuse en que da circuncisión masculina á ablación feminina hai un bo cacho, tanto nas consecuencias físicas como simbólicas, por iso se defendeu a importancia de poñerlle o nome axeitado: mutilación xenital feminina. Denunciouse a medicalización do corpo das mulleres e alertouse contra visións moles que “toleran” a diversidade cultural e, daquela, denunciáronse esas prácticas multiculturais occidentais que, baixo unha tona de respecto, autorizan formas de maior marxinación para as mulleres “desoutras” comunidades enxertadas nas culturas occidentais.

Se teñen interese no tema no Centro de Documentación Alecrín de Vigo hai unha copia do documental de Pia Ranzato, e para ler sobre este caso recoméndolles os traballos de Elena Laurenzi, especialmente o que se inclúe no libro Violencia deliberada (2007), publicado por Icaria. E onda nós sempre están os traballos de María Xosé Agra. Boa semana e boas lecturas.

Advertisements

170| Barcelona, praza pública das letras galegas

Emisión DIARIO CULTURAL 16/02/2009

Barcelona volveu ser unha vila “galega” con intensa actividade cultural: Rosalía de Castro, o estatuto contado por Ceferino Díaz e amigos, María Reimóndez e Teatro do Morcego co seu elenco de actrices, e mais Agustín Fernández Paz, agora como narrador para público adulto.

Venres 6 de febreiro. En Sargadelos Barcelona, cheíña de xente, preséntase a antoloxía escolar de Rosalía de Castro que Joaquín Mindán preparou para La Galera. Basilio Losada actuaba como mestre de cerimonias. Ese mesmo día no Centro Galego de Barcelona falouse sobre o estatuto a propósito do libro de Ceferino Díaz, que viña acompañado polo socialista Raimon Obiols, o publicista Enrique González e mais o xornalista Tino Cabanas. Alí lembrouse o papel de José Antonio González Casanova na procura dun instrumento legal que permitiu non dar por feito o estatuto da UCD. Xa antes, nos 60 e 70, cando este era profesor na universidade compostelá, comprometérase coas actividades de estudantes universitarios e círculos galeguistas a prol da democracia. Casanova, como no seu día o represaliado en San Simón, Ernesto Carratalá, ou Mercedes Núñez, abren pontes na memoria entre Galicia e Cataluña.

Mércores 11 de febreiro. No FNAC da cabeceira das Ramblas María Reimóndez e Inma António presentan libro: El club de la calceta. Optan polo diálogo e unha intervención cantada de Estíbaliz Espinosa, e acertan.

Xoves 12 de febreiro. No Teatre Gaudí, unha sala alternativa e feituca, estréase a versión teatral da novela a cargo do Teatro do Morcego. Nos xornais anúnciase como: “les 7 millors actrius gallegues”. Hai boa afluencia de público e case ninguén con quen latricar ao remate en galego, porque a obra entrou realmente no impermeable circuíto comercial barcelonés, pouco propenso a mirar cara ao oeste. Moitas risas, complicidade e aplausos calorosos. Agora cómpre agardar pola crítica e a taquilla, porque El club de la calceta vai estar… cinco semanas en escena!

Venres 13 de febreiro. Na histórica Llibreria Catalonia, chegadiño de Valencia, Agustín Fernández Paz presenta Només ens queda l’amor (O único que queda é o amor), ilustrado por Pablo Auladell. O ambiente é xoguetón e aínda botamos unhas boas risas co sempre interesante Jordi Sierra i Fabra, que senta entre o público. Josep Gregori, o editor de Bromera, demostra a súa decidida aposta polo autor con este xoguete: facer unha nova edición para adultos do libro que acadou o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil e promocionalo como libro para namorar. Así que agora Fernández Paz comparte colección, “L’Eclèctica”, canda Pamuk, Mahfuz ou Dario Fo.

As letras galegas seguen entrando nos espazos culturais de Barcelona. Sabemos que temos un reto pendente, facernos máis visíbeis nesta praza inzada de actividades e xeitos de vivir, agora ben, interese pola produción cultural galega, habelo haino. Bona setmana e boas lecturas.


169| As escritoras catalás no espello

Emisión DIARIO CULTURAL 09/02/2009

En Galicia algo se sabe da cultura catalá actual e aínda así hai un grande descoñecemento das escritoras recentes. Para lle poñer remedio, a revista Literatures vén de publicar un magnífico monográfico que serve de guía para coñecer a literatura catalá de autoría feminina desde a posguerra deica as máis recentes promocións.

A cultura galega mírase, teimudamente, no espello da cultura catalá, malia as moitas diferenzas. Axuda a proximidade lingüística, aínda que teño para min que hai corenta anos, nos tempos da nova cançó, da nova canción, ler en galego ou catalán formaba parte dos costumes de quen tiñan por evidente unha realidade plurinacional e plurilingüe, esa realidade que non lles presta a quen fan do bilingüismo felo para agochar intransixencias monolingües e manifestacións sen sentido en Barcelona e Compostela. Sonlles estes tempos de intolerante simplismo ideolóxico.

Dicía que a cultura catalá funciona como espello para a galega e niso inflúe a importancia das industrias culturais, o efecto modelo dunha sociedade que vén destinando máis esforzos e recursos a desenvolver e dar a coñecer a cultura propia e, por suposto, o fluxo de galegas e galegos que entran en contacto con esta cultura. Mais, que sabemos da literatura catalá actual escrita por mulleres? Soan algúns nomes ao lonxe; ao lonxe, porque seguen sen traducir as narradoras Montserrat Roig ou Carme Riera, a poeta Montserrat Abelló ou a dramaturga Lluïsa Cunillé. Para poñer remedio a este descoñecemento lean en internet o número 6 da revista Literatures publicada pola Associació d’Escriptors en Llengua Catalana. O monográfico ábrese cunha panorámica completa de Lluïsa Julià, a especialista de referencia neste tema, que abrangue desde a segunda metade de século XX deica agora e ofrece un reconto ordenadiño das sucesivas promocións de escritoras, a súa obra e as súas singulares condicións de escrita no marco discursivo da nación. Julià, coñecedora da literatura galega, refírese ao papel de Rosalía como espello para Maria-Mercè Marçal. Pola súa banda Gemma Pasqual analiza o papel das mulleres como autoras e protagonistas na literatura infantil e xuvenil; Anne Chartlon, que publicou unha monografía clásica sobre as narradoras en catalán, debulla agora o tema das relacións nai-filla; e Meri Torras analiza a concepción do corpo-texto en dúas das novas poetas. A revista inclúe tamén un artigo sobre Hélène Cixous asinado por Marta Segarra e mais outro sobre a literatura galega recente. Literatures sérvenos de guía para remediar o noso descoñecemento e ir amecendo novos nomes á saqueta de escritoras catalás: Laia Noguera, Gemma Gorga, Mireia Calafell ou Inma Monsó, por exemplo. Bona setmana i bones lectures.


168| Libros electrónicos e clubes de señores

Emisión DIARIO CULTURAL 02/02/2009

Hoxe naceu a primeira plataforma comercial do libro electrónico catalán. Chámase Edi.cat e as nais da criatura son tres editoriais independentes e comprometidas coa cultura catalá. Para marcaren diferenzas coa plataforma española os títulos de saída inclúen moitas novidades. Iso si, a criatura saíu inequivocamente sexuada: ningún dos libros de partida vai asinado por unha escritora.

As nais da criatura teñen ben gañado un espazo de seu. A editorial Bromera, a de catálogo máis avultado, é a xeneralista que conta con máis títulos traducidos do galego. Angle Editorial, máis pequeneiriña pero interesante, xa hai tempo que anda á procura do grande público con textos breves de calidade cunha colección moi fetiña, “El Far”. Pola súa banda Cossetània é unha desas editoriais que decidiu crear comunidade no Facebook, unha fórmula de interacción coa parroquia lectora máis participativa có blog.

Cómpre agardar ás medras antes de tirar conclusións sobre Edi.cat que, co permiso de Gago e Bragado, pode servir de espello para os proxectos galegos que han vir. Mais algunhas cousiñas xa se poden anotar. Enumero: que é recomendábel a alianza de varias editoriais para crear este tipo de plataformas comerciais; que estas non teñen que ser, nin moito menos, as maiores; que cómpre experiencia previa na distribución electrónica; que é importante apostar por títulos de actualidade; que a curto prazo o soporte dixital convive co papel, a distinto prezo; e que hoxe Edi.cat estra menos cookies que Leer-e. Na súa declaración de intencións Edi.cat afirma: “Cataluña ten que estar na dianteira da transformación do sector editorial e sobre todo velar para que no novo entorno dixital se poidan atopar contidos en catalán. A lingua catalá non pode quedar arrinconada no escaparate mundial”. Se cadra por iso a oferta inicial inclúe moitas das novidades en papel de cada unha das editoriais fundadoras: ensaio de actualidade de Arcadi Oliveras e Octavi Fullat sobre a fame, a guerra, a utopía e a liberdade, e novelas inéditas, e premiadas, de Francesc Bodí e Josep Ballester, entre outros. Agora ben, cos lentes violeta a oferta inicial de Edi.cat fai lembrar aquela conferencia de Alonso Montero sobre as citas fundamentais do Renacemento ás que non acudiu a literatura galega, lémbrana? O libro electrónico vén a ser unha das citas renacentistas da cultura actual e o galego vai un pasiño por detrás, mais se cadra iso serve para aprender dos erros en corpus electrónico alleo. Pagaba a penar aplicarmos esa revolución tecnolóxica cos valores do século XXI e iso implica contar co pensamento e a creación das mulleres, unha evidencia de aggiornamento que nos diferenciaría desa visión estreita de clube de señores que goberna as innovadoras plataformas dixitais. Boa semana e boas e-lecturas.