180| Silvia Mistral

Emisión DIARIO CULTURAL 27/04/2009

O barco Ipanema foi un lugar importante do exilio itinerante de Silvia Mistral, pseudónimo da anarquista Hortensia Blanch Pita, galega por parte de nai. E boa parte desa travesía cóntaa en Éxodo. Diario de una refugiada española (2009), un libro que vén de reeditar en Icaria o investigador galego na Universidade de Michigan, José F. Colmeiro.

Non é esta a primeira vez que Colmeiro se mergulla na memoria e nas itinerancias. Hai algúns anos publicou en Anthropos unha monografía, Memoria histórica e identidad cultural. De la postguerra a la postmodernidad (2005), que inclúe un capítulo sobre a reinvención contemporánea do camiño de Santiago e nel analiza o derradeiro filme de Chano Piñeiro, O camiño das estrelas. Mais agora reedita un libro que había tempo agardaba ser recuperado, e que vén confirmar que os barcos, os lugares do tránsito, son tan importantes como as cidades nas que se viviu o exilio. Os barcos que atravesaron o Atlántico, ateigadiños de exiliadas e exiliados da España republicana, eran densas cidades flotantes que por unhas semanas viñan ser verdadeiras comunidades. Por iso digo que os barcos foron tamén un lugar, un espazo do exilio que debían poder marcarse nas topobiografías dixitais, como se comproba neste libro, o máis coñecido, de Silvia Mistral. Éxodo. Diario de una refugiada española marca tamén o tránsito entre as dúas xeiras da vida da autora. Ela, que fora crítica de cinema na revista Umbral e traballaba como xefa de publicidade da Paramount en Barcelona antes de que a bota de Franco o esmagara todiño, logo, no exilio, cultivou a literatura de supervivencia escribindo literatura infantil e novela rosa en castelán, máis entre os dous períodos escribiu este diario. Nel pódense seguir os últimos días da guerra nunha Barcelona asediada pola fame, as bombas, a desmoralización, o paso polos campos de concentración do sur de Francia e, por fin, a travesía atlántica. A bibliografía galega adoita salientar un treito de Éxodo, aquel no que se relata a despedida dos galegos ao pasar diante da Costa da Morte, cando botan unha botella ao mar co seguinte texto (cito):

Á vista de Fisterre, recibe, pobo galego, o saúdo garimoso dos que niste intre dooroso van cara ao exilio. Non perdades esperanzas, mantede o esprito ergueito que non tardará en caír o treidor que perante tres anos encheu de mortos Galiza e de loito os seus fogares. VIVA GALIZA CEIBE. VIVA A REPÚBRICA. ABAIXO FRANCO (ed. 1940, p. 163).

Algúns anos máis tarde un mozote máis novo, agora profesor xubilado da Universidade de California Santa Barbara, Víctor Fuentes, relataba na súa autobiografía Morir en Isla Vista (1999) a súa propia travesía cara ao exilio americano. Ao pasar por última vez diante das costas de Galicia, outro grupo de galegos fai a despedida. A súa botella ao mar foi unha canción, A Rianxeira. Boa semana e boas lecturas.

Advertisements

One response to “180| Silvia Mistral

  • GFranco

    Olá. O barco Ipanema a que se referem, com certeza era do Lóide Brasileiro, uma cia de navegação que cobria todo o mundo nos anos 30 e 40 e que se desintegrou faz uns vinte anos. Ipanema, em linguagem indígena significa: I=água + panema=podre. Se refere à qualidade das águas do lugar, no Rio de Janeiro, em geral pútridas e pouco ou nunca trocadas. Em alguns lugares (escondidinhos) ainda é assim, à despeito de ser um dos locais aonde o metro quadrado de área construída seja um dos mais caros do Brasil e certamente do Rio de Janeiro. Os imigrantes tiveram sorte de sair da Espanha nele . . .

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: