186| Ansia de imperio lingüístico e medo ao plurilingüismo

Emisión DIARIO CULTURAL 08/06/2009

Fixéronnos crer que o problema eran o galego, o catalán e o euskera, pero en realidade o problema teno o español, que quere selar a súa hexemonía sen fendas no Estado, ser a segunda lingua de Europa e manter a preponderancia no continente americano para entrar no mundial contra o inglés e o chinés. A voracidade uniformizadora das linguas dominantes non coñece límite por interese ideolóxico, económico e neocolonial, porque a lingua segue a ser compañeira dos imperios.

Se o grande logro dos anos 80 e 90 fora converter as linguas do Estado Español en patrimonio común, o escenario político actual emprega a lingua como Guardiola o seu vídeo: para exaltar no vestiario nacional as emocións primarias dos xogadores, neste caso, exaltar aos falantes para que defendan “a camiseta da lingua”. Mentres canéase cos conceptos. Ninguén se atreve no Estado a defender o monolingüismo así que se mutou cara a un bilingüismo español-inglés, que, dito en simple, aspira a que o español se equipare ao inglés no hemisferio norte (Europa e Norteamérica) grazas á presión poboacional vida do outro hemisferio (América Central e do Sur). Por iso o nacionalista Mayor Oreja defende que o español sexa a segunda lingua europea e o neocolonialista Juan Luis Cebrián afirma que esta lingua nunca se impuxo nas colonias, senón que (tradúzolles) “foi a independencia das repúblicas americanas no século XIX a que impulsou o español como lingua de identidade nacional”.

Mentres, en Galicia, Cataluña e Euskadi os mesmos formulan un trilingüismo que Xesús Vázquez explicou como unha matrioska: “Eu son galego, vivo en España, son español e vivo nunha Europa cada vez máis global”. Con esa fórmula de monolingüismos sucesivos deseñáronse as famosas enquisas, nas que se imaxina un país inexistente no que só hai dúas linguas, para demostrar en realidade a xeraquía: o galego como lingua rexional, o español como lingua nacional e o inglés como lingua global. Na enquisa de Educación Infantil, ao preguntar pola lingua inicial, só aparecen tres opcións: galego, castelán ou as dúas. Se a rapazada forma parte dese sector da poboación que vive en Galicia e fala outros idiomas, e hainos, non teñen cadriño para responder. A segunda pregunta di: “Cal é a lingua habitual na que fala o seu fillo/a con vostede?”, e de novo o despregable, así que, se non puideron responder á primeira, se cadra tampouco poden responder á segunda, e alá vai a metade da enquisa. Por riba diríxense a un vostede que non se sabe quen é, imaxinando un perfil lingüístico uniforme para os dous proxenitores, como se non houbese familias nas que cada un deles fala de xeito habitual unha lingua diferente coa rapazada.

Hai ansia de imperio lingüístico e medo ao plurilingüismo, por iso nos propoñen que vistamos as linguas coma as camisetas dun equipo de fútbol, para que tomemos partido uniforme por estoutra ou por aqueloutra. As falantes, os falantes, temos que asumir a nosa responsabilidade. Boa semana e boas lecturas.

Advertisements

2 responses to “186| Ansia de imperio lingüístico e medo ao plurilingüismo

  • David

    Hola Helena!

    Me’n feia creus que la Xunta no inclogués, com a mínim, una casella a les enquestes que digués “altres”, contemplant el fet que hi ha parlants d’altres llengües tant de fora com de dins l’Estat… i ho he anat a mirar. Resulta que tens tota la raó! A les enquestes no hi ha lloc per a cap altra llengua que no sigui el castellà i el gallec! Ho he vist i encara me’n faig creus…

    També tens tota la raó quan dius que el problema el té l’espanyol, i és un problema compartit per totes les societats modernes globalitzades o en vies de globalització. L’error està en instrumentalitzar la llengua, però no només pel fet de transformar-la en “camiseta da lingua” en clau política per anar a votar o per crispar els ànims i manipular consciències, sinó pel fet d’obviar allò que als lingüistes i filòlegs ens (m’hi incloc, hehehe!) agrada tant recordar: que la llengua no és un mer vehicle de comunicació, encara que aquesta en sigui la principal funció. Les llengües –totes les llengües– són patrimoni cultural únic, de valor incalculable, i extremadament fràgils! No podem guardar les llengües en els museus; en el moment que es deixen de parlar, s’extingeixen. Això, que és globalment acceptat quan s’aplica a la biodiversitat, per algun motiu no acaba de calar a la consciència de la gent quan s’aplica a les llengües. Aquest problema, curiosament –o no!–, a molts indrets d’Àfrica o d’Índia on es parlen tantes llengües amb els respectius dialectes i variants, no existeix. Sembla que en certs aspectes no som gaire diferents de les formigues: acceptem més fàcilment la nostra insignificança a dins dels grans col·lectius de les societats gegants que no pas la nostra individualitat i allò que ens fa únics.

    En quant a les “matrioskes” lingüístiques i nacionalistes, que ja cansen d’arguments tan “facilons” que són, crec que no tenen legitimitat mentre no siguin biunívoques. Per què el gallec o el català o l’asturià o el basc… en fi, per què aquests han de sentir-se part de diferents tots més grans si els grans no saben o no volen sentir-se part dels tots més petits? A mi em sembla evident que en aquestes grans societats les diglòssies són encarades com un impediment i cada vegada ho seran més, de manera que la tendència als imperialismes lingüístics no deixarà d’accentuar-se. Si ja costa mentalitzar les màquines estatals i econòmiques de la importància de l’ecologia –i d’això en depèn la nostra supervivència com a espècie–, imagina’t el que costarà fer que els arribi al cor l’ecologia lingüística…

    Per cert, aquesta vegada no has parlat de lectures, i no ho he trobat a faltar. M’agrada llegir-te en clau lingüística. 🙂

  • Helena González

    Ola, David. Moi pertinentes moitos dos comentarios que fas. E moitas grazas polo envío, pola vía privada, de Juan Carlos Moreno. Sen dúbida en Galicia hai un conflicto concreto pero o que el denomina “nacionalismo lingüístico español” está atacando desde todas as frontes. En todo caso, unha non é máis que unha observadora. Animos co teu http://elcolordelessabates.wordpress.com/ . Deica

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: