1\ Malia a presión exercida, a lingua…

dom1<\ Retallo de Faro de Vigo (7/III/1967)

As enquisas como recurso para crear opinión veñen de vello. Nos 60 os xornais galegos proveron algunhas para que a cidadanía máis moza debuxase con voz propia unha polaroid socioeconómica, e as voces con relevo público contribuían a crear un estado de opinión, porque coa información oficial era imposíbel ter idea cabal do que acontecía. No verán de 1964 o Faro de Vigo botou todo o verán publicando enquisas sobre as causas estruturais da emigración e, logo do apoio que as chamadas linguas vernáculas recibiran desde a Unesco e desde o Vaticano, empezaron a preguntarlle ao clero rural pola vitalidade da lingua. Algunha resposta cortaba o aire: “aprendamos primero español, idioma que tendrán que hablar cuando la juventud emigra a Madrid, Barcelona, Asturias, Venezuela, Argentina…” [1]. En 1967, aberto xa o proceso para a incorporación do galego ao ensino obrigatorio, recuncouse no procedemento. A enquisa pública servía para alimentar debate e alancar cara a unha sociedade realmente máis ceiba e respectuosa, mellor formada. Traduzo do orixinal en español coa súa retórica, que nin o galego nin certas expresións prestaban na censura:

1ª. ¿Cre vostede que o idioma galego debe ensinarse nos centros oficiais de ensino?
2ª. ¿Non cre vostede que unha lingua é un tesouro que un pobo no pode deixar que se perda?
3ª. ¿Non cre vostede que unha das grandes riquezas da nosa España é esa variedade de linguas que posúe, e que todos os españois debemos estar contentos con iso e aceptalo así?
4ª. ¿Non cre vostede que en todas as bibliotecas de Galicia debe haber un fondo de libros en lingua galega, desde os trobadores medievais ata a florecente literatura dos nosos días?

Era unha enquisa en tempos de ditadura e posicionada na liberdade que daba considerar o galego como lingua equiparada. Responderon intelectuais e xente das letras, como Xohana Torres. Das respostas da escritora, breves e afiadas coma o gume, retallo uns treitos (traduzo):

1) […] O idioma galego non é reliquia lingüística ningunha.
2) E que maior tesouro que o dun país que, malia a presión exercida, mantén viva e rica a lingua e dignamente representada a súa literatura?
3) Hai xa máis de quince anos que a UNESCO se pronunciou no favor do coidado das linguas vernáculas. Xoán XXIII lembróunolo tamén nas súas encíclicas. [2]

As famosas enquisas da discordia son unha fórmula fanada para xustificar o que o goberno quixer, mais poida que cumpra recuperar aqueloutra enquisa pública nos xornais e dar voz, e non só cruceciñas, á cidadanía que, “malia a presión exercida, mantén viva e rica a lingua”. 

[1] Lama, María Xesús e Helena González. “O epistolario de Piñeiro e os debates arredor da lingua (1963-1974)”. Ramón Piñeiro. Día das Letras Galegas 2009. Coord. Antón Santamarina. Compostela: Departamento de Filoloxía Galega, USC, 2009, p. 135.
[2] “Encuestas de Faro de Vigo. Enseñanza del gallego”. Faro de Vigo (7/III/1967).

Advertisements

4 responses to “1\ Malia a presión exercida, a lingua…

  • David

    Ah! Agora és a Helena que eu conheço! 🙂

  • Helena González

    Ola, David. Non sei que é o que queres dicir, porque non me fixen a estética… 😉 Coido que non mudou nadiña. Ben, si, ao mudar do formado sonoro ao visual, coido que agora si ten sentido o post con imaxe informativa. Deica!

  • David

    Hola Helena,

    Perdona que no t’hagi contestat abans. Em referia a una sensació subjectiva i absolutament personal: quan llegeixo el teu últim post puc imaginar la teva veu i les inflexions que donaries a cada paraula. En canvi, a molts dels teus posts anteriors, per molt que hi vegi clarament la teva empremta personal i que sàpiga que hi ets al darrere, això no sempre em passa. Potser ara ficaré la pota a la galleda però diria que el “llapis vermell” en certa mesura t’ha alliberat. Si abans eres un batut deliciós, ara ets un suc de fruita 100% natural. 🙂 (Que consti que m’agraden igual els batuts de fruita –amb llet o iogurt– i els sucs de fruita 100% espremuts, i que això que dic pretén ser una crítica positiva!)

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: