Arquivo por etiquetas: Carme Riera

Partir cadeiras ou partillalas con elas?

O xogo das cadeiras e a Academia Galega, de novo? O debate non se pechou, nin sequera cando en 2011 a rúa Tabernas designou novos académicos (masculino plural) e ocupou todas as cadeiras dispoñíbeis para aquel baile. Só quedou en pausa. Agora hai unha cadeira vacante e, ben o saben, toca cumprir co rito anual das Letras Galegas, que empeza coa elección do nome. Ou é do home? Así que o debate volve á actualidade

Ler o artigo completo en Sermos Galiza (29/05/2012)

Advertisements

179| Un experto que traballa en Norteamérica…

Emisión DIARIO CULTURAL 20/04/2009

Como esta semana é a Diada de Sant Jordi ou, traducido, o Día do Libro, voulles contar tres historias: unha policíaca, unha satírica e mais outra de ficción xornalística. Son tres narracións entre a ficción e a realidade e as tres empezan igual. Un experto que traballa en Norteamérica…

… vinculado ás universidades da outra banda do Atlántico e entendido en asuntos culturais, viaxa a Europa, a un país situado nun dos recantos da Península Ibérica, para investigar un caso. Apareceu unha víctima. A morta é a lingua dese país ibérico. O experto bota a andar as súas investigacións para coñecer as razóns que provocaron esa morte violenta e levaron, logo, á desaparición do idioma. Só queda unha única testemuña viva dese crime. Trátase da última persoa que fala esa lingua, un escritor. O experto vido de Norteamérica comproba que está a sufrir acoso inmobiliario. O propietario do resto do edificio quéreo botar do seu propio piso e faille a vida imposible para que lisque de alí. O escritor, a última persoa que fala esa lingua, renuncia ás comodidades e aos diñeiros que lle daría mudar de casa e deixar de escribir no seu idioma. Terá sentido ese sacrificio?

Un experto que traballa en Norteamérica… nesa grande metrópole que é Nova York, vai e cadra nun acto oficial cun alto cargo dese país situado nun dos recantos da Península Ibérica, que seica anda por Manhattan co obxectivo de promover as virtudes e marabillas da capital do seu país. A delegación vai e métese nun lío mais o experto norteamericano consegue zafar o asunto. En agradecemento o alto cargo convénceo para que veña pasar unha tempadiña canda el, e non pode evitar verse metido nun entramado escuro con fondo de corrupción.

Un experto que traballa en Norteamérica… entendido en asuntos culturais, viaxa a Europa e volve ao seu país, situado nun dos recantos da Península Ibérica, para conmemorar os trinta anos da independencia. O experto entrevístase con persoas reais e coñecidos da política, a historia, a industria, a cultura, o xornalismo, e con todo ese material escribe unha crónica que lle permite tomar conciencia de como se construíu aquela comunidade, das posibilidades da súa economía, da singularidade da súa cultura, da puxanza da súa lingua e sente que está a compartir a ledicia da independencia.

Non, non se trata de tres parábolas de política galega. Sonlles as sinopses de tres das novelas catalás máis promocionadas neste Sant Jordi, ficcións cun pé na realidade para pensar en tempo presente Cataluña: L’últim home que parlava català de Carles Casajuana, Amb ulls americans de Carme Riera e Crònica de la independència de Patrícia Gabancho. Como cren vostedes que rematan as tres novelas? E que final cren que lles poría o experto vido de Norteamérica para lidar cos asuntos de Cultura e o Turismo galegos do novo Goberno, Roberto Varela? Boa semana e boas lecturas.


169| As escritoras catalás no espello

Emisión DIARIO CULTURAL 09/02/2009

En Galicia algo se sabe da cultura catalá actual e aínda así hai un grande descoñecemento das escritoras recentes. Para lle poñer remedio, a revista Literatures vén de publicar un magnífico monográfico que serve de guía para coñecer a literatura catalá de autoría feminina desde a posguerra deica as máis recentes promocións.

A cultura galega mírase, teimudamente, no espello da cultura catalá, malia as moitas diferenzas. Axuda a proximidade lingüística, aínda que teño para min que hai corenta anos, nos tempos da nova cançó, da nova canción, ler en galego ou catalán formaba parte dos costumes de quen tiñan por evidente unha realidade plurinacional e plurilingüe, esa realidade que non lles presta a quen fan do bilingüismo felo para agochar intransixencias monolingües e manifestacións sen sentido en Barcelona e Compostela. Sonlles estes tempos de intolerante simplismo ideolóxico.

Dicía que a cultura catalá funciona como espello para a galega e niso inflúe a importancia das industrias culturais, o efecto modelo dunha sociedade que vén destinando máis esforzos e recursos a desenvolver e dar a coñecer a cultura propia e, por suposto, o fluxo de galegas e galegos que entran en contacto con esta cultura. Mais, que sabemos da literatura catalá actual escrita por mulleres? Soan algúns nomes ao lonxe; ao lonxe, porque seguen sen traducir as narradoras Montserrat Roig ou Carme Riera, a poeta Montserrat Abelló ou a dramaturga Lluïsa Cunillé. Para poñer remedio a este descoñecemento lean en internet o número 6 da revista Literatures publicada pola Associació d’Escriptors en Llengua Catalana. O monográfico ábrese cunha panorámica completa de Lluïsa Julià, a especialista de referencia neste tema, que abrangue desde a segunda metade de século XX deica agora e ofrece un reconto ordenadiño das sucesivas promocións de escritoras, a súa obra e as súas singulares condicións de escrita no marco discursivo da nación. Julià, coñecedora da literatura galega, refírese ao papel de Rosalía como espello para Maria-Mercè Marçal. Pola súa banda Gemma Pasqual analiza o papel das mulleres como autoras e protagonistas na literatura infantil e xuvenil; Anne Chartlon, que publicou unha monografía clásica sobre as narradoras en catalán, debulla agora o tema das relacións nai-filla; e Meri Torras analiza a concepción do corpo-texto en dúas das novas poetas. A revista inclúe tamén un artigo sobre Hélène Cixous asinado por Marta Segarra e mais outro sobre a literatura galega recente. Literatures sérvenos de guía para remediar o noso descoñecemento e ir amecendo novos nomes á saqueta de escritoras catalás: Laia Noguera, Gemma Gorga, Mireia Calafell ou Inma Monsó, por exemplo. Bona setmana i bones lectures.


151| Rosalía por Rubem Fonseca

Emisión DIARIO CULTURAL 15/09/2008

Estoutro día a miña colega Elena Losada, sempre á procura de novas pezas para as miñas coleccións literarias, veu cun artigo de Rubem Fonseca titulado “Rosalía de Castro” que publicou no seu volume de crónicas O romance morreu , de 2007. Sorprendía que o mestre brasileiro do noxo extremo, a violencia e a quebra dos tabús, sempre interesado no entrefusco do correcto, sempre a nos incomodar no asento, sempre a facernos rir a fartar, se interesase por unha escritora que se sitúa noutro continente estético. Mais Fonseca recibiu en 2004 o Premio Rosalía de Castro do PEN galego canda Carme Riera e Ramon Saizarbitoria, e deste xeito quedou convidado a partillar a cultura galega. Hai algúns anos oín críticas sobre a inconveniencia destes premios concedidos a escritoras e escritores que teñen unha relación epitelial con Galicia. Coido, porén, que temos moita faltiña de entidade nos asuntos exteriores, para recoñecérmonos no espello estranxeiro e vernos con distancia, para acreditarmos na nosa existencia, e tamén para que nos vexan, nos distingan e nos lean. Na devandita crónica, de novo Rosalía funciona como chave para coñecer a nación. Alí Fonseca ofrece un percorrido histórico pola historia e a cultura galegas cos lentes postos da cultura portuguesa, fai un alegato a prol do dereito dos pobos a alimentar a súa diferenza cultural no mercado global e, por fin, nos derradeiros parágrafos remata gabando a figura de Rosalía de Castro, Otero Pedrayo mediante. A crónica remata en sentencia. Di: “O tempo consagrou Rosalía de Castro como uma lenda, un mito, como un importante nome, não apenas da literatura ibérica como da literatura universal” (p. 96). Se non teñen vagar ou ocasión para ler enteiriño este libro de Rubem Fonseca que, sempre dá nunha oportunidade para gozar coa súa escrita da provocación e a sorpresa, poden procurar esta crónica rosaliana en internet, en Portal Literal. Se prefiren ir directos á peza da colección, póñolles o enlace directo no blog deste comentario de opinión, dasorixesdemarzo.wordpress.com.

O romance morreu, de título paródico para quen pasa por ser tan relevante autor de novela negra, ábrese cunha reflexión do novelista preocupado co devir do seu oficio como escritor na actual coxuntura lectora. Di:

Uma coisa talvez esteja acontecendo: a literatura de ficção não acabou, o que está acabando é o leitor. Poderá vir a ocorrer este paradoxo, o leitor acaba mas não o escritor? Ou seja, a literatura de ficção e a poesia continuam existindo, mesmo que os escritores escrevam apenas para meia dúzia de gatos pingados? […] Kafka escrevia para um único leitor: ele mesmo. (pp. 9-10).

A narrativa de Fonseca incomódanos sempre no noso asento. A poesía de Rosalía de Castro, tamén. Boas semana e boas lecturas.